Ìtúùmɔ̀:

òkèété

Ohũ̀ /do domi mi/

ɔ̀ɾɔ̀ oɾúkɔ

Eku (Cricetomys gambianus)

  • eku alá-àg͡bɔ̃̀ kɔ̀sɔ̀mù-kɔsɔmu tí ó tóbi d͡ʒu g͡bog͡bo eku’ù mìíɾɔ̃̀ lɔ ní Ilɛ̀ Adúláàwɔ̀ ʃùg͡bɔ̃̀ɔ̃́ tí ó tɔ díɛ̀ nìínú àŋ͡wɔ eku Gúsù Ilɛ̀ Amɛ́ɾíkà lɛ́-ɛ̀hĩ̀ ní ìŋ͡wɔ̀, tí iɾũ aɾa’a ɾɛ̀’ɛ́ máa ń dú bíi èédú tàbìí bíi k͡puk͡pa ɾúsú-ɾúsú, bó jɛ̀ nìí k͡pé iɾũ ìhà ìsàlɛ̀’ɛ ɾɛ̀’ɛ́ máa ḿ fṹ gɛ́gɛ́ bíi iɾũ ìhà ìsàlɛ̀ eku àti ɔ̀k͡pɔ̀lɔ́ɔ̀k͡pɔ̀ ɛɾɔ̃’ɔ̃̀ mìíɾɔ̃̀ máa ń ɾí, tí ó sì nìí ìɾù gìígũ̀ tìí ó ní ik͡pɔ̃

    “G͡Bog͡bo’o wa ni a d͡ʒùmɔ̀ fi òkèété sɔ̃ ɔgɔ́fà, ní ìg͡bà tìí òkèété óò fi di ogód͡ʒe, od͡ʒú’u g͡bog͡bo’o wa ni jíóò sì ʃe.”

    S. Àjàyìí-Crowther [Àd͡ʒàjìí-Crowther] “‘Yoruba-English’ [Joɾùbàá sí Gɛ̀ɛ́sì]”, ní A Vocabulary Of The Yoruba Language, London, W. M. Watts, 1843, Od͡ʒú 195

    • Òkèété tóbi d͡ʒu g͡bog͡bo eku’ù mìíɾɔ̃̀ ilɛ̀’ɛ Joɾùbàá lɔ.
    Ìɾɔ̀ɔ́k͡pò:

Ìsɔ

  • Òkèété, báàjìí n[i] ìwà’à ɾɛ? O bá Ifá mulɛ̀, o da [I]fá.

Òwe

  • Òkèété ní ‘ɔd͡ʒɔ́ g͡bog͡bo’ ni òũ̀ṹ mɔ̀, òũ kò mɔ ɔd͡ʒɔ́’ɔ̀ mìíɾɔ̃̀.

  • Òkèété fɛ́’ɛ́ d͡ʒɛ [i]ɲɔ́: ilé [k]ò g͡b[a] odó.

  • Òlòód͡ʒò bíi òkèété l’a ḿ fi èkùɾɔ̀ɔ́ lɔ̀.

  • Bí òkèété bá dàg͡bà, ɔmú ɔmɔ’ɔ ɾɛ̀ ní í mu.

  • Òkèété ní tòũ l’ó bá òũ tí òũ̀ṹ fɛ̀hĩ̀ ti [i]nɔ́.

  • Òkèété f[i] ìd͡ʒà sɛ́-ɛ̀hĩ̀, ó d’ɔ́d͡ʒà tɔ̃̀ɔ̃́ ó káwɔ́ léɾí.

  • Òkèété t’ó bɔ́ ìɾù’ú mɔ̀ k͡pèé ìk͡pèéd͡ʒú ɔd͡ʒà ɔɾṹ òũ l’ó sṹ.

  • Àg͡bààg͡bà ìlùú [k]ò lè k͡péd͡ʒɔ kí ŋ͡wɔ́ ó d͡ʒɛ ìfũ òkèété, àfi iɲɔ́ ànɔ̀ɔ́.

  • Òkèété k͡pɛ̀lùú ɔmɔ’ɔ ɾɛ̀’ɛ́ di ɔg͡bɔɔg͡ba sínú ihò: ní ìg͡bà tìí ìjàá ḿ f[i] ehĩ́ k͡p[a] èkùɾɔ̀ɔ́, ɔmɔ nɔ́ɔ̀’ɔ́ ḿ f[i] ehĩ́ k͡pa’á k͡pɛ̀lùú.