Ìtúùmɔ̀:

àá

Ohũ̀ /domi/

àkèékúɾú

  • àkèékúɾú àsolù ‘àwa’ àti ‘á’ tí ŋ͡wɔ́ dìd͡ʒɔ d͡ʒɛ́ ‘àwàá á’ ní àìkèé ɔ̀ɾɔ̀ nɔ́ɔ̀’ɔ́ kúɾú, èjìí tí asɔ̀ɾɔ̀’ɔ́ fi máa ń sɔ ohũ tí òũ àti ìsɔ̀ɾìí’i ɾɛ̀’ɛ́ jíóò ʃe ní ìg͡bà kɔ̃ síwád͡ʒú

    ‘Ìg͡bà wo ni àá lɔ?’
    =
    ‘Ìg͡bà wo ni àwàá á lɔ?’

Àtilɛ̀ǹdèé

Àkijèsìí: ‘àwa’ da ‘àwàá’ ní ìtoɾí’i k͡pé ó ʃáád͡ʒú ɔ̀ɾɔ̀-ìʃe (lɔ) tí ó d͡ʒúuwe ohũ tí ɔ̀ɾɔ̀ nɔ́ɔ̀’ɔ́ ʃe.

Òwe

  • Elé-ète kò k͡pàá l’ód͡ʒú ɛni: ɛ̀hĩ̀ ɛni l’àá g͡bìmɔ̀ɾɔ̃̀ ìkà.

  • Báa bá jɔ ik͡pĩ l’ód͡ʒú, od͡ʒú l’àá fi hɔ̃̀.

  • Ɛní bá sũ̀ l’àá d͡ʒí: a kì’í í d͡ʒí ak͡piɾɔɾɔ.

  • L’ɔ́d͡ʒɔ́kɔ́d͡ʒɔ́, gɛ̀ɾu-gɛ̀ɾu l’àá bá ewé’e kúkúǹdùkùú l’óko.

  • Bí sòbìjà’á jíóò bàá dég͡bò, àlùgɔ̃̀m̀bìí l’àá ké sí.

  • Bí igí bá wó lu igi, t[i] òkè l’àá kɔ́ g͡bé.

  • Tìwà-tìwà l’àá ɾe àd͡ʒò.

  • Àg͡bèéɾó l’ɔmɔdé ń g͡bé agà, àkɔ̃̀mɔ̀ɔ́lɛ̀ ni ti èèkɔ̃̀: bí a bá g͡bé ɔmɔ odó, a óò f[i] ìdìí’i ɾɛ̀ sɔ.

  • Ohũ a d͡ʒɛ l’àá ʃu.

  • Od͡ʒú àlèéd͡ʒò l’àá ti’í d͡ʒɛ g͡bèsè; ɛ̀hĩ̀’ĩ ɾɛ̀ l’àá ti’í sɔ̃́’ɔ̃.

  • Bí ajé bá sɔ̃ [ɛ]ni, ìlù ìbàd͡ʒɛ̀ɛ́ ni àá lù.

  • Bí a ti mɔ l’àá dé: ɛni tí kò nìí ɛʃĩ kì’í í dé ŋ͡wɔ̀-ŋ͡wɔ̀.

  • Báa óò ti ʃe l’àá wí: a kì’í í ɲɔ ànɔ ɛni l’ódì.