Ìtúùmɔ̀:

á

Ohũ̀ /mi/

ìɾɔ̃̀lɔ̀ɔ́wɔ́ ɔ̀ɾɔ̀-ìʃe

  • 1 ɔ̀ɾɔ̀ tìí a fi ń wí ohũ tí ó máa ʃɛlɛ̀ ní ìg͡bà mìíɾɔ̃̀ síwád͡ʒú

    ‘Èmìí á lɔ bí ŋ͡wɔ́ bá ti dé.’
    =
    ‘Màá lɔ bí ŋ͡wɔ́ bá ti dé.’
    • ‘Ìwɔ̀ɔ́ á sɔ òtìítɔ́ fṹ mi kí ìg͡bɔ̀ɔ́kɔ̃̀lèé’è mi sí ɔ máà baà dĩ̀ĩ́kù!’
      =
      ‘Wàá sɔ òtìítɔ́ fṹ mi kí ìg͡bɔ̀ɔ́kɔ̃̀lèé’è mi sí ɔ máà baà dĩ̀ĩ́kù!’
    • ‘Òũ̀ṹ á k͡padà nìí ìɾĩ̀-àd͡ʒò nìí ɔ̀la.’
      =
      ‘Òũ̀ṹ á k͡padà nìí ìɾĩ̀-àd͡ʒò lɔ́-ɔ̀la.’
    • ‘Àwàá á k͡paɾí iʃɛ́ jìí títí di ìk͡paɾí ɔ̀sɛ̀ jìí.’
      =
      ‘Àá k͡paɾí iʃɛ́ jìí títí di ìk͡paɾí ɔ̀sɛ̀ jìí.’
    • ‘Ɛ̀ɲìí á d͡ʒíʃɛ́ ohũ tí ŋ͡wɔ́ bá wí fṹ wá.’
      =
      ‘Ɛ̀ɛ́ d͡ʒíʃɛ́ ohũ tí ŋ͡wɔ́ bá wí fṹ wá.’
    Ìɾɔ̀ɔ́k͡pò:
    Ìlòdì:
    Ìbàátɔ̃:

ɔ̀ɾɔ̀ oɾúkɔ

  • 2 fóníìmù àti lɛ́tà àkɔ̀ɔ́kɔ́ ní ètò àkòód͡ʒɔk͡pɔ̀’ɔ fóníìmù èdè’e Joɾùbàá

    Lɛta ‘b’ ni ó tɛ̀lèé lɛta ‘á’ nínú álífábɛ́tì Joɾùbàá.
    • ‘Ɔmɔ jìí mɔ “á-bí-dí” kà.’

Òwe

  • Òkùú àd͡ʒànɔ̀kùú l’àá jɔ òg͡bòó sí: ta ní d͡ʒɛ́ jɔ agada l’ód͡ʒú eɾĩ?

  • Ɛní bá mɔ iʃĩ’ĩ́ d͡ʒɛ á mɔ ikú od͡ʒú’u ɾɛ̀’ɛ́ ɲɔ̀.

  • Báa bá jɔ ik͡pĩ l’ód͡ʒú, od͡ʒú l’àá fi hɔ̃̀.

  • Oũ t’ó ʃe àg͡bìg͡bò t’ó fi dɛ́ɛ̀kũ ɛ̀ɾĩ̀ĩ́, b’ó ʃe [i]gṹnugṹ, á wonkoko s’óɾí ɛɲi.

  • Bí aɾáalé ɛní ń d͡ʒɛ kòkòɾò buɾúkú táa kò bàá tètè wìí fṹ’ũ, hɛ̀ɾɛ̀huɾu kò nìí d͡ʒɛ́ k’á sũ̀ ló-òɾu.

  • Bí ó ku ònìí, ku ɔ̀la, kí òɾũ̀g͡bɛ kí ó k͡pa agílítí, òd͡ʒò’ó á ɾɔ̀.

  • Ìmàdò ìbàá d͡ʒɛ́ ɛlɛ́dɛ̀, á ba ìlùú d͡ʒɛ́; ɛɾú ìbàá d͡ʒɛ́ Ɔba, èèɲɔ̀ kì bàá ti kù kɔ̃.

  • Kàkà kìí eku máà d͡ʒɛ sèsèé, [òũ̀ṹ] á fi ʃe àwàdànù.

  • Àg͡bà mɛ́ɛ̀ta kì’í í ʃi èkùlù’ú k͡pè: bí ɔ̀kɔ̃̀ɔ̃́ k͡pe ‘ekùlu’, èked͡ʒì’í á ní ‘ekulu’, ɛ̀kɛtàá á ní ‘èkùlù’.

  • Bí igí bá wó lu igi, t[i] òkè l’àá kɔ́ g͡bé.

  • Bí od͡ʒúmɔ́ bá mɔ́, lékèé-lékèé á ja [i]lé ɛlɛ́fũ, ag͡bé á ja [i]lé aláɾó, àlùkò’ó á ja [i]lé olósũ̀.

  • Tìwà-tìwà l’àá ɾe àd͡ʒò.

  • Takuté tí jíóò k͡pa alágĩd͡ʒù’ú á k͡pɛ́ l’óko kí ŋ͡wɔ́ tó g͡bé’e wálé.

  • Bí ɔ̀lɛ̀ɛ́ bá lɛ, ìg͡bòɾò’o ɾɛ̀’ɛ́ á g͡bód͡ʒú.

  • Ɛ̀luùlùú ní kàkà kìí òũ máà dũ ɔbɛ̀, òũ̀ṹ á ɾṹ [ɔ]wɔ́, ɾṹ [ɛ]sɛ̀ sí’i.

  • Bí olówó sɔ̀ɾɔ̀, t’ó ʃèkèé, ad͡ʒé á ní kò k͡puɾɔ́.

  • Ìɾì kékeɾé ní ń di odò: ìɾì wààɾà ní ń di òd͡ʒò. B’ɔ́mɔdé méèd͡ʒèé bá kɔ oṹd͡ʒɛ alɛ́, á di [ì]d͡ʒà àg͡bàláàg͡bà.

  • Àg͡bèéɾó l’ɔmɔdé ń g͡bé agà, àkɔ̃̀mɔ̀ɔ́lɛ̀ ni ti èèkɔ̃̀: bí a bá g͡bé ɔmɔ odó, a óò f[i] ìdìí’i ɾɛ̀ sɔ.

  • Ohũ a d͡ʒɛ l’àá ʃu.

  • Àʃɛ̀ʃɛ̀ŋ͡wɔ̀ɔ́ ológ͡bò ní í d͡ʒìjà, b[í] ó bá k͡pɛ́ títí, [òũ̀ṹ] á tɛ eku’ú k͡pad͡ʒɛ.

  • Bí ajé bá sɔ̃ [ɛ]ni, ìlù ìbàd͡ʒɛ̀ɛ́ ni àá lù.

  • Báa óò ti ʃe l’àá wí: a kì’í í ɲɔ ànɔ ɛni l’ódì.